EN ÇOK ARANANLAR

EN SON ARANANLAR

Karbonmonoksit Zehirlenmesi Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Karbonmonoksit Zehirlenmesi Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
Paylaş

Karbonmonoksit zehirlenmesi, kokusuz ve renksiz olan karbonmonoksit gazının solunması sonucu meydana gelir ve hayatı tehdit eden ciddi durumlar arasında yer alır. Karbonmonoksit gazı mavi renkte ve oldukça zehirli bir gaz türüdür. Karbonmonoksit gazı; tatsız, kokusuz ve renksiz bir gaz olması nedeniyle herhangi bir rahatsızlık hissi vermez. Bu yüzden kişiler karbonmonoksit zehirlenmesi yaşadıklarını fark etmezler, bu nedenle karbonmonoksit zehirlenmelerinde ölüm oranları son derece yüksektir. Karbonmonoksit, kandaki hemoglobine oksijenden çok daha yüksek hızla bağlanır. Kişi her solunum yaptığında tüm vücuda karbonmonoksit yayılır. Bu da vücudun yeterli seviyede oksijen alımını engeller ve vücut bir süre sonra oksijensiz kalır. Vücudu oksijen yerine karbonmonoksit gazıyla dolan bir kişi 5 dakikadan daha kısa bir süre içerisinde hayatını kaybedebilir. Bu nedenle karbonmonoksit zehirlenmelerinde kişiye yapılacak acil müdahaleler son derece hayati önem taşır. 

Kronik Karbonmonoksit Zehirlenmesi

Kronik karbonmonoksit zehirlenmesi daha çok risk içeren meslek gruplarında gözlemlenir. Bu meslek grupları arasında; itfaiyeciler, madenciler, trafik polisleri, kapalı garajda çalışanlar, boya ve çelik endüstrisinde çalışanlar, araba tamircileri ve kazan dairesi çalışanları bulunur. Kronik karbonmonoksit zehirlenmesi bu meslek grubunda çalışan kişilerin günlük olarak az miktarlarda karbonmonoksite maruz kalmasına denir. 

Karbonmonoksit Zehirlenmesi Neden Olur?

Karbonmonoksit gazı, karbon içeren yakıtların (odun, kömür, doğalgaz) yanması sırasında ortamda yetersiz oksijen varsa oluşur. Karbonmonoksiti doğalgaz ya da LPG gibi tesisattan sızma yapan bir gaz gibi düşünmemek lazım. Yanmanın olduğu ortamda ortamda yetersiz oksijenin olması karbonmonoksit gazının oluşmasına neden olur. Lodoslu havalarda, bacanın tıkalı olduğu durumlarda ya da yanmanın olduğu yerde yeterli havalandırma ve menfez yoksa karbonmonoksit gazı oluşarak zehirlenmeye neden olur. 

Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir?

Karbonmonoksite zehirlenmesinin belirtileri, kişinin karbonmonoksit gazına ne kadar maruz kaldığını belirleme açısından son derece önemlidir. Karbonmonoksit zehirlenmesi akut ve kronik karbonmonoksit zehirlenmesine göre farklılıklar gösterebilir.

Akut Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir? 

Akut karbonmonoksit zehirlenmesi, yeterli havalanmayan bir ortamda yanmanın olması durumunda görülür. Lodoslu havada yakılan soba, ev içinde bulunan tüplü şofben, ev içinde çalışan jeneratör, menfez olmayan odada yakılan soba akut karbonmonoksit zehirlenmesine neden olur. Akut karbonmonoksit zehirlenmesinin ilk belirtileri gribal enfeksiyona benzer.

  • Baş ağrısı
  • Burunda yanma, kaşıntı.
  • Uyuşukluk
  • Uyku hali
  • Hareket edememe
  • Zihin bulanıklığı
  • Kusma Baygınlık
  • Şiddetli karın ağrısı
  • Çarpıntı (taşikardi)
  • Göğüs sıkışması
  • Görme kaybı
  • Halüsinasyon 
  • İdrar ya da dışkı tutamama
  • Nöbet geçirme
  • Koma ve nihayetinde gelen solunum durmasıyla birlikte kişinin ölümü gerçekleşir.

Kronik Karbonmonoksit Zehirlenmesi Belirtileri

Kronik karbonmonoksit zehirlenmesi genellikle riskli meslek gruplarında daha sık gözlemlenir. Bu meslek grupları, gün içerisinde belirli bir derecede karbonmonoksit gazına maruz kalırlar. Bu gaz genellikle kişilerde kısa vadede çok ciddi sağlık sorunlarına neden olmasa da, sürekli olarak az miktarda solunması durumunda uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Kronik karbonmonoksit zehirlenmesinin belirtileri ise;

  • Şiddetli baş ağrısı
  • Bulantı
  • Kusma
  • Aşırı halsizlik
  • Göz kararması 
  • Vücutta uyuşukluk hissi
  • Dikkat bozukluğu
  • İşitme kaybı gibi rahatsızlıklara yol açabilir. 

Ayrıca az miktarda da olsa belirli aralıklarla kronik karbonmonoksit gazına maruz kalmak uzun sürede bazı nörolojik belirtilere de neden olabilmektedir. Kronik karbonmonoksit zehirlenmesinin nörolojik belirtileri ise;

  • Kişilik bozukluğu
  • Uykusuzluk ( imsomnia )
  • Unutkanlık
  • Anksiyete
  • Parkinson
  • Demans 
  • Psikoz gibi nörolojik belirtiler gelişebilir.

Karbonmonoksit Zehirlenmesinin Tanısı Nasıl Konulur

Karbonmonoksit zehirlenmesinde kesin tanı koyabilmek için yapılan bazı testler vardır. Fakat bu testler bazen düşük düzeylerde çıkabilir, bu nedenle Karbonmonoksit zehirlenmesinde testlerle birlikte kişilerdeki belirtiler incelenir. Karbonmonoksit zehirlenmesi, ev ya da bina yangınlarına bağlı durumlar nedeniyle gerçekleşiyorsa, hasta aynı zamanda siyanür zehirlenmesi de yaşıyor olabilir. Bu nedenle semptomların şiddeti, zehirlenmenin seviyesini belirlemek açısından oldukça önemlidir. Karbonmonoksit zehirlenmesi tanısında kullanılan bazı testler ise; 

  • Karboksihemoglobin düzeyi 
  • Arter Kan Gazı Analizi
  • Laktat düzeyi
  • Serum biyokimyası
  • Tam kan sayımı
  • Tam İdrar Tahlili
  • EKG
  • LDH 
  • Serum CK - MB ve troponin seviyeleri
  • Myoglobin, ve idrar myoglobin seviyeleri
  • Methemoglobin 
  • Toksikolojik incelemeler
  • Göğüs radyogramı
  • Bilgisayarlı tomografi
  • MRI gibi bazı görüntüleme tetkiklerinden faydalanılır. 

Karbonmonoksit Zehirlenmesine Nasıl Müdahale Edilir?

Karbonmonoksit zehirlenmesi yaşayan bir kişi ile karşı karşıya iseniz, öncelikle karbonmonoksit gazına maruz kalan kişi ya da kişileri bulunduğu ortamdan hızlıca dışarı çıkarılmalıdır. Hastayı açık havaya çıkardıktan sonra kişinin hava yolu kontrol edilmeli ve nefes alıp almadığına bakılmalıdır. Eğer kişinin nefes alış – verişi tamamen durmuşsa ağız ve burun bölgesi temizlenerek suni teneffüs yapılmalıdır. Daha sonra vakit kaybetmeden hemen 112 acil servis aranarak, kişinin bulunduğu yere yardım istenmelidir. Kişi bulunduğu ortamdan çıkarılmayacak bir durumdaysa mutlaka cam ve pencere açılarak içeri temiz hava dolması ve kişinin oksijen alması sağlanır. 

Karbonmonoksit Zehirlenmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Karbonmonoksit zehirlenmesi tedavisi, kişinin karbonmonoksit gazına ne kadar maruz kaldığına ve iç organlarda hasar bırakıp bırakmadığına göre değişiklik gösterebilir. Hastaya ilk acil müdahale oksijen ve serum vermekten başlar. Daha sonra hastanın kanındaki karbonmonoksit seviyesi ile birlikte beyin, akciğerler ve kalp gibi hayati organlara zarar verip vermediğine ya da ne kadar zarar verdiğine bakılarak tedavi planı oluşturulur. Karbonmonoksit zehirlenmesi tedavisinde uygulanan tedavi yöntemlerinden biri de hiperbarik oksijen (HBOT) tedavisidir. 

Hiperbarik oksijen ( HBOT ) tedavisinde hasta bir basınç odasına alınarak, ucu tüpe bağlı olan bir oksijen maskesi takılır. 2 ya da 3 atmosfer basıncında oksijen verilir. Hekimin gerek görmesi durumunda ise bu sayı 4’e kadar çıkabilir. Basınçla verilen oksijenin daha yoğun olması, hiperbarik oksijenin kanda daha hızlı çözülmesi demektir, bu da kişinin daha fazla oksijen almasını sağlar. Hiperbarik oksijenin kanda daha hızlı çözülmesi ise, hemoglobinlere yapışan karbonmonoksitlerden kurtulmaya yardımcı olur. Hiperbarik oksijen ( HBOT ) tedavisinin yanı sıra iç organların zarar görmesi durumunda hekim farklı tedavi yöntemleri de uygulayabilir. Eğer hastada uzun süreli yaşanan bilinç kaybı varsa, belirli periyotlarla ya da uzun süreli takibe alınabilir. Karbonmonoksit gazına uzun süre maruz kalan kişilerde beyin, kalp ya da akciğer gibi hayati önemi büyük olan organlar ciddi zarar görebilir. Karbonmonoksite zehirlenmesinde hasta stabil hale geldikten sonra diğer hasar gören organların tedavisine başlanır.